COP27'de İklim Finans Günü: İklim Finansmanı Neden Önemli?
İklim finansmanı[1], iklim değişikliği etkilerinin hafiflemesi ve uyum eylemlerinin desteklenmesi çalışmalarına yönelik kamu, özel ve alternatif finansman kaynaklarından elde edilen finansman türüdür. Emisyonları azaltma ve iklim değişikliğine uyum sağlama konularında büyük ölçekli yatırımlara ihtiyaç duyulduğundan, iklim finansmanı en önemli araçlardan birisi olarak görülmektedir.
Bütün hükümetlerin ve paydaşların, gelişmekte olan ülkelerin finansal gereksinimlerini anlamaları ve değerlendirmelerinin ötesinde, bu finansal kaynakları hareketlendirmeleri gerekmektedir.
İklim finansmanı sağlanmasını kolaylaştırmak amacı ile Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşmasına da hizmet eden ve gelişmekte olan ülke taraflarına finansal kaynak sağlayacak bir mekanizma kurulmuştur. Bu mekanizma, taraflar konferansına karşı da sorumludur.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında EK-2 listesinde yer alan ülkelerin sera gazı emisyonlarını azaltma yükümlülüklerinin yanı sıra, uyum açısından da iklim değişikliği ile mücadelesinde mali ve teknolojik açıdan yardım yükümlülüğünde olan taraflar bulunmaktadır.
Sayılarla İklim Finansmanı
Cancun Anlaşmaları aracılığıyla gelişmiş ülkeler azaltım eylemlerinde gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçlarını karşılayabilmek için 2020 yılına kadar, ortak olarak yılda 100 milyar ABD doları kullanılması hedefini taahhüt etmiştir. Ancak bu finansman desteğinin tam anlamıyla sağlanamadığı bilinmektedir.
- 2019-2020 döneminde iklim finansmanının %51’i kamudan, %49’u ise özel kaynaklardan sağlanmıştır.
- İklim finansmanı geçmişte olduğu gibi 2019-2020 sürecinde de yaklaşık %90 oranında sera gazı azaltım eylemlerine ayrılmıştır.
- Azaltım finansmanı içerisinde en büyük pay, yaklaşık %57 ile yenilenebilir enerji yatırımlarıdır. Düşük karbonlu ulaşım ise %31 ile azaltım finansmanında ikinci sırada gelmektedir.
- İklim finansmanının yaklaşık %7-8'i iklim değişikliğine uyum başlığına ayrılmıştır. Uyum finansmanının neredeyse tamamı kamu kaynaklarından sağlanmaktadır.
UNFCCC web sitesinde iklim finansmanı sürecini anlamaları ve iklim eylemini gerçekleştirebilmeleri için gelişmekte olan ülkelerde finanse edilen uygulamaların yer aldığı üç modülden oluşan iklim finansmanı veri portalı[2] bulunmaktadır.
Mısır’da gerçekleştirilen COP27 zirvesi kapsamında ilan edilen Uyum Ajandası ve kayıp-zarar müzakereleri ile 9 Kasım tematik Finans Günü paylaşımları, iklim finansmanı bakımından önem arz etmektedir.
*Okuma önerisi: İklim uyumunun finansmanı ile ilgili Dünya Bankası tarafından yayınlanan ENABLING PRIVATE INVESTMENT IN CLIMATE ADAPTATION & RESILIENCE isimli rapor.
[1] Climate Finance in the negotiations. https://unfccc.int/topics/climate-finance/the-big-picture/climate-finance-in-the-negotiations
[2] Climate Finance Data Portal. https://unfccc.int/climatefinance?home
DERLEYENLER: Ahmet Cihat Kahraman, Melisa Acar, Mustafa Özkul
Görsel: Eiko Ojala
